سیستم ترمز آسانسور

سیستم ترمز آسانسور (Elevator brake system) یا پاراشوت، در بالا یا پایین یوک کابین آسانسور نصب می‌شود. از پاراشوت (Parachute) می‌توان به عنوان یکی از حیاتی‌ترین اجزای سیستم ایمنی آسانسور نام برد. در صورتی که سرعت آسانسور از حد مشخصی فراتر رود، پاراشوت عمل می‌کند و از ادامه‌ی حرکت آسانسور یا سقوط کامل آن جلوگیری می‌کند. با فعال شدن پاراشوت یک شتاب منفی بسیار بالا ایجاد می‌شود و ضربات و تکانه‌های قابل توجه‌ای را ایجاد می‌کند. اینکه اجزای سازنده‌ی پاراشوت چیست و سیستم ترمز آسانسور چگونه عمل می‌کند، سوالاتی است که در این مقاله کلمان قصد دارد بصورت کامل به آنها پاسخ بدهد. با کلمان همراه شوید.

اجزای سیستم ترمز آسانسور

سیستم ترمز آسانسور مجموعه‌ای از قطعات و تجهیزات مختلف آسانسور است که در قسمت‌های مختلف آسانسور نصب می‌شوند. در مورد برخی از این قطعات قبلا در مقاله‌ی جامع تجهیزات و قطعات آسانسور به صورت کامل صحبت کرده‌ایم. اجزای تشکیل‌دهنده‌ی سیستم ترمز عبارتند از:

پاراشوت در سیستم ترمز آسانسور

پاراشوت از یک بدنه ی اصلی تشکیل شده است که قسمت‌های مختلف بر روی آن قرار داد. قسمت‌های مختلف پاراشوت آسانسور عبارت است از:

  • قطعات قفل کننده
  • فک‌های اصطکاکی
  • فنرهای نگه‌دارنده 
  • اهرم فرمان
  • فنرهای مستهلک‌کننده‌ی انرژی
  • مکانیزم ترمز
    بوسیله‌ی قطعات قفل‌کننده، عملیات ترمز انجام می‌شود. فک‌های اصطکاکی با ریل‌ راهنما آسانسور در ارتباط هستند تا در زمان فعال شدن سیستم ترمز، مانع حرکت کابین یا وزنه تعادل آسانسور بر روی ریل شوند. پاراشوت تنها در زمان پایین رفت کابین و تجاوز سرعت از سرعت نامی آسانسور فعال می‌شود. همانطور که قبلا در مورد طراحی کابین آسانسور توضیح داده ایم، در اکثر طراحی‌ها پاراشوت در زیر کابین آسانسور نصب می‌شود.

پاراشوت آسانسورگاورنر در سیستم ترمز آسانسور

گاورنر یکی از اجزای الکترومکانیکی آسانسور است. سیم بکسلی بر روی فلکه گاورنر قرار دارد که توسط استراکچر به قسمت فوقانی یوک کابین متصل می‌شود. در ته چاهک آسانسور نیز فلکه‌ای قرار دارد که به کمک آن  و فلکه گاورنر، سیم بکسل بصورت موازی با کابین آسانسور حرکت می‌کند. در گاورنر اهرم یا چنگکی وجود دارد که در صورت افزایش سرعت، فعال می‌شود و سیم بکسل را از حرکت باز می‌دارد. نکاتی که در گاورنر باید به آنها دقت نمود عبارتند از:

  • سیستم گاورنر باید مطابق با استاندارد آسانسور EN81-9.9 طراحی و نصب شود.
  • حداقل قطر سیم بکسل گاورنر باید 6 میلی متر باشد.
  • ظریب اطمینان سیم بکسل گاورنر باید 8 و از انعطاف‌پذیری مطلوبی برخوردار باشد.

سیستم ترمز آسانسور چگونه عمل می‌کند؟

در صورتی که سرعت آسانسور از حد معینی که در طراحی آن مشخص شده است فراتر رود، سیستم ترمز آسانسور فعال می‌شود. فعال شدن پاراشوت با کمک گاورنر صورت می‌گیرد. اگر سرعت آسانسور از سرعت نامی مجاز آن عبور کند، سیم بکسل واقع بر روی فلکه گاورنر به وسیله‌ی اهرم، سیستم ترمز آسانسور را فعال می‌کند. با فعال شدن اهرم، فک‌های ترمز با شدت تمام بسته می‌شوند و دندانه‌های ترمز با ایجاد اصطکاک فوق العاده بالا، مانع از حرکت آسانسور می‌شوند. لازم به ذکر است که سیستم ترمز آسانسور در توقف آسانسور کارایی به مراتب بهتری نسبت به گاورنر دارد. چراکه در سیستم ترمز به دلیل بالا بودن سطح اصطکاک با ریل‌ها، توقف بهتری صورت می‌گیرد. همچنین درصد اطمینان پاراشوت بالاتر است. بطور کلی گاورنر یک سمت از سیستم ترمز آسانسور را تحریک و پاراشوت سمت دیگر آن را فعال می‌کند.

در صورتی که آسانسور دارای چاه معلق است، علاوه بر پاراشوت برای کابین آسانسور باید برای قاب وزنه تعادل نیز پاراشوت نصب شود.

استاندارد سیستم ترمز آسانسور

در بند 15-1-2 مبحث 15 مقررات ملی ساختمان تعریف پاراشوت به این صورت می‌باشد:

پاراشوت سیستم مکانیکی است که ترجیحا در قسمت زیرین یا بالای چهار‌چوب (یوک ) کابین و وزنه تعادل (در صورت لزوم ) قرار می‌گیرد و در مواقع اضطراری با افزایش غیرعادی سرعت ، فعال شده و سبب توقف کابین یا وزنه‌ی تعادل ریل‌ها (به وسیله‌ی قفل شدن کابین یا وزنه تعادل به ریل‌ها ) می‌شود.

در مرحله‌ی عملیات نازک‌کاری ساختمان تست سیستم پاراشوت باید توسط مجری ذیصلاح انجام گردد و به رویت مهندس ناظر مکانیک، برق و هماهنگ‌کننده برسد.

بر روی گاورنر باید یک پلاک از جنس فلز نصب و اطلاعات زیر بر روی آن نوشته شود:

  1. نام سازنده

  2. نوع ترمز ایمنی
  3. سرعت عملکرد گاورنر
  4. حداکثر ظرفیت مجاز ترمز ایمنی

گاورنر و پاراشوت در آسانسورهمچنین در صورت فعال شدن سیستم ترمز آسانسور، انحراف کابین آسانسور نباید شیبی بیشتر از 0.5 درصد حالت عادی خود داشته باشد. در مورد سیستم ترمز آسانسور طبق مقررات و استاندارهای مربوطه باید نکات زیر را رعایت نمود:


  • ترمز آسانسور یا باید توسط فنرهای فشاری یا به وسیله‌ی نیروی وزن عمل کند.
  • باز شدن ترمز باید توسط نیروی الکترومغناطیسی یا الکتروهیدرولیکی باشد.
  • هنگام قطع برق، حداقل باید دو سیستم مستقل غیر الکتریکی برای ترمز یا کنترل وجود داشته باشد.
  • در صوت قطع جریان برق، ترمز آسانسور باید بی‌درنگ فعال شود.
  • سیستم ترمز باید به‌گونه‌ای طراحی و نصب شود که بتوان بصورت دستی آن را باز کرد و توسط نیروی یک فرد در حالت باز نگه داشت.
برای مطالعه کامل و جامع استاندارد قسمت های مختلف سیستم آسانسور، مقاله ی استاندارد آسانسور را از دست ندهید.

انواع پاراشوت در سیستم ترمز آسانسور

سرعت، ظرفیت و نوع آسانسور تعیین کننده نوع پاراشوت مورد نیاز برای آسانسور است. انواع پاراشوت مورد استفاده در سیستم آسانسور عبارت است از:

  • پاراشوت لحظه‌ای (آنی)
  • پاراشوت ضربه‌گیر
  • پاراشوت تدریجی

از نظر ساختمان نیز می‌توان پاراشوت را بصورت زیر طبقه‌بندی نمود:

  • دو کفشک ترمز متحرک
  • یک کفشک ترمز ثابت و یک رولر

  • یک کفشک ترمز ثابت و دو رولر

پاراشوت لحظه‌ای

همانطور که از نام این نوع پاراشوت مشخص است، عملکرد آن بصورت آنی و بی‌درنگ است. در این نوع فک‌ها بصورت مستقیم با ریل‌ها درگیر می‌شوند. ساختمان آن بصورت غلتکی یا شانه‌ای است. در صورت فعال شدن، عملکرد آن بصورت محسوس در کابین آسانسور احساس می‌شود. برای سرعت‌های نامی زیر 0.63 متر برثانیه از پاراشوت لحظه‌ای استفاده می‌شود. همچنین برای سرعت‌های زیر 1 متر برثانیه از پاراشوت آنی غلتکی می‌توان استفاده نمود.

پاراشوت ضربه‌گیر

مزیت و کارایی بهتر این نوع پاراشوت به دلیل وجود ضربه‌گیرهای مستهلک‌کننده است. به وسیله‌ای این ضربه‌گیرهای آسانسور شدت ضربات و نیروهای وارد شونده به کابین، مسافران و حتی اجزای دیگر سیستم آسانسور از طریق فعال شدن پاراشوت، به میزان چشمگیری کاهش پیدا می‌کند.

پاراشوت تدریجی

این نوع پاراشوت برای سرعت‌های بیشتر از یک متر برثانیه کاربرد دارد. طراحی بهتر و محاسبات دقیق‌تر در قرارگیری فک‌ها بر روی ریل‌ آسانسور، توقف نرم‌تر و تدریجی کابین یا وزنه تعادل را به همراه دارد. دو نوع پاراشوت تدریجی دیسکی و فنرهای فشرده وجود دارد. شتاب منفی در این نوع سیستم ترمز باید چیزی در حدود 1g تا 2g باشد.

پاراشوت تدریجیجمع بندی

پس از عمل کردن سیستم ترمز آسانسور باید موارد زیر را بصورت کامل و با دقت کافی انجام داد:

  • اهرم‌‌های تحریک را دوباره به حالت نخست بازگردانید
  • فک‌های ترمز را باز کنید
  • کابین را به سمت بالا حرکت دهید
  • ریل‌ها را با ابزار و تجهیزات صیقل‌دهنده، صیقل دهید

در مقاله ی چرا آسانسور نیاز به سرویس و نگهداری دارد، به اهمیت اینکار برای ایمنی آسانسور اشاره کردیم. سرویس‌کاران و تعمیرکاران آسانسور در هنگام تعمیر یا سرویس آسانسور بایستی به قسمت‌ها و اجزای مهم سیستم ترمز آسانسور توجه ویژه‌ای داشته باشند. در صورت عملکرد نادرست هریکی از اجزای ترمز آسانسور، می‌توان شاهد خسارت‌ها و زیان‌های جبران ناپذیری بود. همچنین هنگام خرید قطعات سیستم ترمز آسانسور باید به کیفیت ساخت و مرغوبیت مواد سازنده‌ی آن دقت نمود. در صورت به کارگیری قطعات بی‌کیفیت در سیستم ترمز آسانسور، بروز حادثه همواره در کمین خواهد بود. پیوسته تلاش کنید خرید پاراشوت و خرید گاورنر را از مکان های معتبر و فروشگاه قطعات آسانسور انجام دهید. اگر شما هم مانند بسیاری از فعالان حوزه ی صنعت آسانسور نمی دانید از کجا تجهیزات و قطعات آسانسور را خریداری کنید، می توانید همین حالا با گروه پشتیبانی 24 ساعته آسانسور کلمان تماس بگیرید.

مقالات مرتبط
    • کلمان

دیدگاه شما

ارسال دیدگاه

واتساپ
واتساپ
پاسخگوی سوالات شما هستیم